و حال لونه : برگشت گونهء روى وى و سياه گرديد . و حال فى ظهر دابته : برجست بر پشت ستور خود و برنشست . و حال الغلام : يك ساله شد آن كودك . و حالت الدار : گذشت بر سراى سالها و يا يك سال و كذلك حيل بالدار ( مجهولا ) . و حالت القوس حولا : برگشت كمان از حالت اول و كژ گرديد . و حال بينهما : حايل شد ميان آن هر دو . و حالت الناقة حولا و حوولا و حيالا و حيالة : آبستن نشد ناقه بعد از گشن دادن . و كذلك النخل . حول ( hul ) ع . ج . حائل . و ج . حولة . حول ( haval ) م . ع . بودن سپيدى در دنبالهء چشم و سياهى در كنج آن و يا بودن سياههء چشم برابر بينى و يا بودن سياهه سوى دنباله و يا بودن چشم بطورى كه گويا مىبيند بسوى ابرو و يا مايل بودن سياهه بسوى دنباله ( و الفعل من سمع ) . يق حولت عينه و حالت تحال حولا . حول ( haval ) ا . ع . هر چيزى كه حايل ما بين دو چيز باشد . حول ( havel ) ص . ع . رجل حول : مردى كه چشمش حولاء يعنى لوچ باشد . حول ( havla ) ا . ع . دور و گرداگرد و پيرامون . و مقابل و روبرو . حول ( hevl ) ا . ع . حيله‌گر . و بر گردانيدگى و برگشتگى . قوله تعالى : لا يَبْغُونَ عَنْها حِوَلًا اى تحولا . و شكاف بدرازا در زمين كه در آن قطار درخت نشانند . و ج . حيله . و قولهم : هذا من حول الدهر : اين از شگفتيهاى روزگار است . حول ( hoval ) ا و ص . ع . حائل ميان دو چيز . و رجل حول : مرد سخت حيله‌گر . و نيز حول : ج . حولة . حول ( hovval ) ص . ع . جل حول : ر مرد سخت حيله‌گر . و ج . حائل . حولاء ( havl ) ص . ع . عين حولاء : چشم لوچ . و مؤنث احول يعنى زنى كه چشمش لوچ باشد . حولاء ( heval ' ) ا . ع . نزلوا فى مثل حولاء الناقة : يعنى فرود آمدند در فراخى عيش و بسيارى آب و سبزه . مر . حولاء و حولاء . حولاء ( heval ' ) و ( hoval ' ) ا . ع . مشيمهء شتر و آن پوستى باشد سبز مملو از آب كه با بچه از شكم بيرون آيد و در آن آلايش و خطوط سرخ و سبز بود . حولان ( haval n ) و ( hul n ) ا . ع . شگفت و عجيب . يق هذا من حولان الدهر : اين از عجايب روزگار است و كذا من حولان الدهر . حولة ( havlat ) ا . ع . حيله . و حذاقت و جودت نظر و قدرت بر تصرف و توانائى و قوت . و تحول و انقلاب . و استواى بر پشت اسب . حولة ( hulat ) ا و ص . ع . شگفت . ج : حول ( hoval ) . و امر منكر و زشت . و رجل حولة : مرد سخت حيله گر . و هذا من حولة الدهر : اين از عجائب روزگار است . و هو حولة من الحول اى داهية من الدواهى . حولة ( havalat ) ا . ع . لوچى . و موضع لوچى از چشم . حولة ( havelat ) ص . ع . امراة حولة : زن لوچ چشم . حولة ( hovalat ) ص . ع . رجل حولة : مرد سخت حيله باز . حولق ( havlaq ) ا . ع . دردى كه در حلق عارض شود . و بلا و سختى . و از اعلام است . حولقة ( havlaqat ) م . ع . لا حول و لا قوة الا باللّه گفتن . حولل ( hulal ) ص . ع . حائل حولل : هر حيوانى كه دو سال باردار نشود . و ج . حائل . و در مبالغهء در عدم لقاح گويند : حائل حولل . حولول ( havalval ) ا و ص . ع . زشت . و سريع . و رجل حولول : مرد سخت حيله‌گر . حولى ( havl ) ص . ع . رجل حولى : مرد سخت حيله‌گر . حولى ( havli ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خانه و هر جاى محاط از چهار ديوار . حولى ( havliyy ) ا . ع . يك سالهء از ستوران ناكفته سم . حولى ( hovvaliyy ) ص . ع . عاقل و دانشمند و با حزم و زيرك . و رجل حولى : مرد سخت حيله‌گر . حوليات ( havliyy t ) ع . ج . حولية . حولية ( havliyyat ) ا . ع . مؤنث حولى - يك سالهء از ستوران مادهء ناكفته سم . ج : حوليات . حوليه ( havlayhe ) ع . يعنى گرد او و پيرامون او و روبروى او . يق قعد حوليه . حوم ( havm ) ا . ع . گلهء بزرگ از شتران تا هزار و يا بىنهايت . حوم ( havm ) م . ع . حام الطير على الشيئئ حوما و حومانا ( از باب نصر ) : گرد آن چيز گرديدند آن مرغان و كذلك حام عليه الابل . و حام فلان على الامر حوما و حياما و حؤوما و حومانا : قصد آن كار كرد فلان و طلب وى را نمود .